باخیش
پنجشنبه 16 شهریور 1391
بؤلوم | یازار : ماكولو هاراي

                              قئيتاران


بيليرسيزدا بو سؤز نه دئمك دير . آما بعضي زامانلار گؤرورسن بير ناتاراز آدام هم شيشي يانديرير ، همده كابابي . آللاه سيزين ده اؤلنلرينيزه رحمت ائله سين . منيم بابام ( بؤيوك ددم ) دئيردي كي هوشسوز آدامين عاغليني گره ك آتاسان ايت قاباغينا . آمما بعضي هوشسوزلارين عاغلينا هئچ ايت ده صاحاب چيخماز ! بيلميرم هاردان باشلاييم . آنجاق قديمدن دئييبلر دردي گره ك بيلن آداما دئيه سن . بونا گؤره ده من سؤزلريمي سيزلره دئمك ايسته ييرم .

جانيم سيزه دئسين ، منيم يازديغيم بو يازي هم شيشين ، همده كابابين يانماغيني گؤسترير . منيم اوشاقليق يولداشيم شوكورعلي ني بيلميرم تانير سيز يا يوخ . گده نين خيرداليغيندان عاغيلسيزليغي و كوتولوگو هامي يا آيدين ايدي منيم رحمتليك بابام دئيردي : اوغول گئت ائله سي ايله دولان ، اوندان بير شي ده اؤيره نه سن باري . بو عاغيلسيز شوكورعلي ني بوراخ . سونرالار باخديم بابام دوز دئييردي . شوكورعلي عاغيلسيزدان دا اون – اون بئش آدديم اويانادير . عاغيلسيزين بوينوزو اولماز كي ! ائله اونون گؤردوگو ايشلر ، هر زادي ايثبات ائدير .

بو اوغلان اون بئش – اون آلتي ياشي وارايدي ، بيردن – بيره يومورتاسي ترسه دوشموش تويوق كيمي ايشلريني قاريشديريب ، بوتون يئرلريني ، اوزوملوكلريني ، باغ – باغاتيني – زادي بوراخيب گئتدي تهرانا ! دئيه سن تهراندا تؤكوبلر . بو درد چوخ درين بير درد دير . بئله ليكله جاوانلاريميز اليميزدن آلينير . هر كس بيراز الينه پول دوشر – دوشمز قالماق و يا ايشله مك اوچون قاچير تهرانا – زادا . آخي دردليسي بورادير كي ، بونلارين چوخو تهرانا گلديكده ، ائولنيب اورادا فارسلاشيب قاليرلار .

آذربايجان ، آتا – بابا يئر يوردلاري و ديل و فرهنگ ، آنجاق هر شي ياددان چيخير . يازيق اوشاقلاري دا بيلميرلر هانسي ديلده دانيشسينلار . آنا ديلده يوخسا آتا ديلده ! بيزيم بو شوكورعلي ده تهرانا كؤچندن چوخ سونرالارا كيمي اوندان خبر چيخمادي . قيريلميش تومان باغي كيمي بللي دئييلدي هاردادير . بير – ايكي ايلدن سونرا ، آغانين ائولنيب اهل – عياللي اولدوغوندان خبرلنديك ! جانيزا آند اولسون آلديغي خانيمي سونرالار گؤردوم نه يه اوخشاييردي . بئله گؤزه ل ايدي ، ماشا الله اولسون آفريقا شانپانزه لرينه چكيل اويانا دئمه ميشدي !! آخي جاليب بوراسيدير كي من اونو گؤرمه ميشدن قاباق ، شوكورعلي اؤزو منه بير مكتوب يازماقلا بو ائولنمگينه گؤره باشينا گلميشلريني منه ايضاح وئرميشدي . جانيم سيزه دئسين من اؤزوم فارسجاني آز باشارديغيم يئرده ، اونون يازديقلاريني گؤردوكده اوره گيم ياندي ! لاپ شيشي يانديرميشدير . دئين يوخدور گده ، سن مجبورسان گئديب فارس قيزي آلاسان و بو ساياق دانيشيب ، يازاسان ؟ يازماغين بوجورسه ، دانيشماغين نه جور اولماليدير ؟ يازيقلار اولسون اوشاقلارين حالينا .

نه باشيزي آغريديم . اونون نامه سيني من بورادا گئتيرميشم . اوخويون :

بنام خدا

توانا بود هر چه دانا بود
ز دانيش دل پير بورنا بود

سلام مشهدي قئيتران ، چه جور هستي ؟ كيفت ساز است ؟ هيچ نيستي ؟ ما را نمي بيني خوشحالي ها ! خدا بگذارد تو دوست من هستي . من كه تو را خيلي مي خواهم . خدا به پدرم رحمت كند . او هميشه مي گفت كه قئيتران پسر محكمي است ، ولي تو به من مي گفتي كه از قئيتران هيچ چيز در نمي آيد . حالا من به تهران آمدم . اول كه آمدم گفتم خدايا ! ببيني كي از اين بدبختي تمام مي شويم . ولي مرا به جيبت نگذار . تو هميشه به من مي گفتي بي عقل . هميشه مرا مي پيچاندي . روستايي ها هم به من مي پيچيدند . خيلي جان مي اندازم تا من به ده بيايم . خدا به رويم نگاه كند تا من به ده برگردم . خيلي به يادم افتاده است . اما خانه فلك دوخته شود . نمي توانم بيايم . آخي تهران خيلي بزرگ است . اينجا سگ صاحبش را نمي شناسد . ولي اگر بيايم چشم هر كس مرا بر نمي دارد. بچه هاي يتيم مانده هم خيلي مي خواهند بيايند . آخي زنم فارس است و با بچه هايم فارسي مي گويم . زنم خيلي قشنگ است . انشاالله مي آورم مي بيني . به حوري بكش آنطرف نگفته است !!!؟

من اينرا خيلي مي خواستم . اما پدرش نمي داد . برادرش سر كوچه سوزن زن است . من عاشق شده بودم و به بيابانها افتاده بودم . بعد پدرش راضي شد اما برادرش آمد و به تمام كارها آفتافا برداشت . يك روز هم با او دعوا كرديم . او يخه من را گرفت و گفت مي دهم پدرت را مي سورانند . من هم عصباني شدم و گفتم چرا به سر نمي افتي ؟ تميز حرف بزن . دراز حرف مي زني ها ! قدت را به زمين فرو كنم . زياد حرف زديم بعد ديدم كه به بار گذاشتم . ديگر تمام كرديم . چه سرت را بدرد آورم . بالاخره من دختر را دوانيدم و بعد او را خريدم . شب به خانه شان رفتم . بوي بدي مي آمد . انگار كفش در آورده بودي . ديدم در خانه آدم نيست و او تنهاست . او را برداشتم و دويديم . خيلي خوب شد . مثل اينكه به گربه دمپايي چسبيد . بيرون آمديم . لامذهب ماشين نيفتاد . هر روز ماشينها به چشم فرو مي رفتند اما در آنزمان نمي دانستم چه بر سرشان سنگ افتاده بود . ديدم كارم خيس است . بالاخره يك ماشين افتاد سوار شديم . وسط راه افتاديم دوباره منتظر شديم ماشين بيفتد . خلاصه يك ماشين افتاد و سوار شديم و سر خيابان خودمان افتاديم . زن اولها خوب بود . ميان ما خيلي ساز بود ولي بعد ميان ما را بهم زدند . الان به من آفتاب مي دهد نور نمي دهد . بالاخره از دست برادرش تمام شديم . از طرف زن و بچه ها براي شما سلام است . انشاالله كه آييم و با هم مي بينيم . خداحافظ .

بئلنجي آدام توركلرين ده آبيريني آپارير . بودا اونون يازديغي نامه سيدير ! بو نامه ني سيزه ده گؤسترمكدن قصديم توهين ائتمك دئييل ، بلكه بو درين دردي آچيقلاماق ايسته ديم .بو هوشسوز اؤز ديلينده يازيب ، اوخوساايدي ، آبيريميزي دا آپارسايدي ، باري اؤز ايچيميزده آپارايدي ، اؤزگه لرين ايچينده يوخ . تويوق گلدي قاز يئريشيني يئرييه ، جرجه نك اولدو . آخي وضع جور اولسا ، بئله بير اداملار تهرانا گئدرلرمي ؟ آذربايجاندا ايقتيصادي دوروم ياخشي اولسا ، تهراندا و آيري يدرلرده هئچ كيمسه پيس ايشلره يوخ ، بلكي هامي اؤز يوردوندا گؤزه ل – گؤزه ل ايشلره مشغول اولار .

گؤردونوز شوكورعلي نئجه شيشي يانديردي ؟ فارس ديلي نين فرهنگيستاني بيلسه بئله آدام وار ، اونون گؤزونو چيخاردار . هله جانيم سيزه دئسين ، شوكورعلي نين اوشاقلاري ايندي بريوموش و آنا ديللريني ( فارسجاني ) ياخشيجا دانيشيرلار . آللاها شوكور اولسون . بيز كي پاخيل دئييليك . آنجاق سؤز بوردادير كي ، شوكور علي اؤز نسلي نين ديلينيياخشي دئسك نسلي نين اؤزونو – چئويريب . آتا – بابادان قالميش يئريوردلاري و آناسيندان اؤيره نديگي ديلي بوراخميشدير . هئچ من شوكورعلي نين عاغليني ايت قاباقينادا اتمارام ! منيم د ه ده م دئيير ، بالام ، آدامي تاني يان يئرده قورد يئسين . آنجاق درد بير اولسا چكمگه نه وار ؟ منيم دوستلاريمين بير چوخو عاغيلسيز چيخديلار . بلكه ده مينم شانسيمداندير . شوكورعلي شيشي يانديرديغي كيمي ، دوستلاريمدان بيريسيده كابابي يانديريب دير . او دا قولام حئيدردير . كندده بيله سينه آت حئيدر دئييريك . ائوي تيكيلمه ميش آت كيمي گوجلو ايدي . اودا اون – اون بئش ايل بوندان قاباق ، خيدمتيندن سويونماميش حاج سالمانين قيزي سليمه خانيملا ائولندي . يازيق رخشنده ( ايرخشنده بيزيم عيالين آدي دير هئي ) هر گون دئييردي كي بو سليمه نين بير آز آزليغي واردير . هئي اوز – گؤزونو بزه ييب ، عجيب – غريب دانيشير . گؤزه لليكده ده كي مين بير عئيبي واردير . آما منجه چؤلمك ديغيرلانيب ، دوواغيني تاپيب ! آخي سليمه تؤره لي – باشلي اولسايدي آت حئيدره وئرمزديلر كي !!

نه باشينيزي آغريديم . بير نئچه ايل كندده قالاندان سونرا كؤچوب شهره گئتدي . بو عاغيلسيزدان دا بير نئچه ايل خبر چيخمادي . سونرالار گؤردوك آرواد – اوشاغيني ييغيب تؤكدو كنده . آغا گلميشدي دولانماغا و فارسجا دانيشماقلا هامي يا پوز وئرمك ايسته ييردي !!!! آي كؤپك اوغلو .

دئيرلر قورباغا قينيندان چيخدي ، قينيني بينمه دي . ايندي ايسه قولام حئيدر گؤزه ل توركجه ني بوراخيب گؤيچك و آي بنيز سليمه خانيملا بيرليكده يازيق اوشاقلارلا فارسجا دانيشيرلار . كندين ساده آداملاري دا ، « شهر دن كنده قوناق گليب » – دئيه ، اونلاري گؤيدن گلميش كيمي سانيب پروانه كيمي باشلارينا دولانيرلار . سليمه خانيملا قولام حئيدرين ده ماشالله اولسون هئچ لهجه لري يوخ ايدي ! يازيق اوشاقلار دا كنده قوناق گلميشكن ، كند اوشاقلاري ايله توركجه – سينيق – سالخاق توركجهدانيشيقلارينا ، قولاق آسيب باشيمي توولاييرديم .

هامي سيندان بؤيوك اولان مليكا خانيم دئييردي كي :

» منيم بابام هر گون صبح گئديرسر كارا . مامان دا ائوده مشغول دوخت و دوز و پخت و پز اولور . يادا كي همسا يه ي بغلي نين ائولرينه گئدير . بابام بعد از ظهر گلير و بعد از پنج ساعت استراحت دن سونرا ، عصري همگي گئديريخ پاركا . كلي گشت و گذاردان سونرا گليريخ ائوه و … «

اوندان بيراز كيچيك اولان اوغلان آغا اشكان دا دئييردي كي : « يادش بخير ، تابستاندا ، اواخر شهريور ماهدا كه گلميشديخ روستايا ، گئتديخ عمو قربونون ( منظورو مشه قوربانعلي دير ) باغينا . آنقدر درخت ميوه وارايدي . آخ نگو . درخت سيب ، درخت انار ، درخت گلابي ، گيلاس ، موز ، هندوانه ، خيار و … انواع سبزيجات . آنقدر يئديخ تا سير اولدوخ . تمام اعضا خانواده دور سفره جمع اولدوخ . بيردن گؤردوخ صداي واق واق سگ گلير . همسايه عمو قربونون گربه سيني بيردنه سگ دنبال ائليردي . سگ چوخ وحشتناك و خشمگين ايدي . چوخ بزرگ ايدي و ترسناك ايدي . من واقعا وحشت زده اولدوم . بيچاره گربه از ترس بيزه طرف گلدي . ماماني ترس توتموشدي . من ده از ترس لنگه كفشي ووردوم سگين باشينا اما از شانس بد لنگه كفش بجاي سگ مامانين باشينا برخورد ائله دي . اي واي ! مامانين باشيندان خون گلدي .

انگاري آسمان باشيما خراب اولدي . مامان سوزناك گريه ائيلردي . بعد سگ بيزدن دور اولدو . مامانين حالي رفته رفته وخيم اولوردي . آخي كلي خون گئتميشدي . ماماني آپارديق دكترا . دكتر دئدي كه مامان دچار فراموشي اولوبدي و بيهوش اولوبدي – مامانين هاواقت هوشو وارايدي كي – !!؟ بعد از بهوش آمدن اونا سرم وصل ائله ديلر . سونرا گلديخ ائوه . زن عمو تنوردا نان پخت ائليردي . نان تازه ! مامانين تعادلي بهم يئدي . نزديك ايدي توشسون تنوره – كاش دوشه يدي – بيزلري بخاطر گئتيرميردي . زن عمو بيزه شير گاو و ماست گوسفند وئردي چوخ خوشمزه ايدي … »

بودا كابابين يانماسي . دئين يوخدور آخي قارداش سنين اؤزونون ديلين يوخدورمو ؟ اوشاقلارين نه گوناهي وار ؟ باشيزي آغريتديم . مني باغيشلايين . سؤزو اوزونا چكديم . آنجاق بونلاردا بير طرفدن آبيريميزي آپارماقداديرلار . شيشيميز بير طرفده ، كابابيميزدا بير طرفده يانير ، اؤزوموزده كي آيري طرفده يانيريق !

ايندي كي ديليميزين يازيب اوخوماسينا ايمكان يوخدور ، ايندي كي بيزيم شهرلريميزده ايقتيصادي وضعيتي هئچ دوز دئييل ، من سيزلردن ايستگيم بودور كي هر زاماندا ، هر حالدا و هر يئرده اولسانيز : نه شيشي يانديرين ، نه ده كابابي


 قايناق